Adet döneminde karın ağrısı neden olur?

Adet döneminde karın ağrısı, birçok kişinin her ay yaşadığı yaygın bir şikâyettir. Ağrı çoğunlukla adetten birkaç saat önce veya kanamanın başladığı ilk günlerde ortaya çıkar ve genellikle birkaç gün içinde azalır. Ancak ağrının şiddeti, süresi ve beraberindeki belirtiler kişiden kişiye değişebilir.

Adet sancısı tıp dilinde dismenore olarak adlandırılır. Hafif kramplar normal kabul edilebilse de günlük yaşamı etkileyen, giderek artan veya farklı belirtilerle birlikte görülen karın ağrısı altta yatan başka bir sağlık sorununa işaret edebilir.

Adet döneminde karın ağrısı neden olur?

Adet sırasında rahim iç tabakası, gebelik oluşmadığında vücuttan atılır. Bu süreçte rahmin kasılmasını sağlayan prostaglandin adı verilen maddelerin düzeyi artar. Rahim iç tabakasının dışarı atılabilmesi için oluşan kasılmalar, alt karın bölgesinde kramp ve ağrıya neden olabilir.

Prostaglandin düzeyi ne kadar yüksekse rahim kasılmaları da o kadar güçlü olabilir. Bu durum daha şiddetli adet sancısı, bel ağrısı, bulantı, ishal, baş ağrısı ve halsizlik gibi yakınmalara yol açabilir.

Adet sancısı nasıl hissedilir?

Adet ağrısı çoğunlukla alt karında kramp şeklinde hissedilir. Bazı kişilerde ağrı bel, kasık ve bacaklara doğru yayılabilir. Ağrının özellikleri şu şekilde olabilir:

• Dalga şeklinde gelip gitme
• Alt karında baskı veya sıkışma hissi
• Bel ve kasıklara yayılan ağrı
• Adet başlamadan birkaç saat önce ortaya çıkma
• Kanamanın ilk bir veya iki gününde şiddetlenme
• Hafif, orta veya günlük yaşamı zorlaştıracak kadar yoğun olma

Adet ağrısının yaygın nedenleri

Primer dismenore

Primer dismenore, herhangi bir kadın hastalığına bağlı olmadan görülen adet sancısıdır. Özellikle ergenlik döneminde ve ilk adetlerden sonraki yıllarda daha sık ortaya çıkar. Genellikle yaş ilerledikçe veya doğum sonrasında ağrının şiddeti azalabilir; ancak bu durum herkes için geçerli değildir.

Primer adet sancısında ağrı çoğunlukla kanamanın başladığı günlerde görülür ve birkaç gün içinde kendiliğinden hafifler. Prostaglandinlerin etkisi bu tür ağrının temel nedenidir.

Sekonder dismenore

Sekonder dismenore, rahim veya üreme sistemiyle ilgili bir sağlık sorunundan kaynaklanan adet ağrısıdır. Bu tür ağrı çoğunlukla daha ileri yaşlarda başlayabilir, zamanla şiddetlenebilir veya adet dönemi dışında da devam edebilir.

Sekonder adet sancısına yol açabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Endometriozis: Rahim iç tabakasına benzer dokunun rahim dışında gelişmesidir. Şiddetli adet ağrısı, cinsel ilişki sırasında ağrı ve kısırlıkla ilişkili olabilir.
• Adenomyozis: Rahim iç tabakasına benzer dokunun rahim kas tabakası içinde yerleşmesidir. Yoğun kanama ve giderek artan adet ağrısına yol açabilir.
• Miyomlar: Rahim kasından gelişen iyi huylu oluşumlardır. Yoğun adet kanaması, kasık ağrısı ve karında dolgunluk hissi oluşturabilir.
• Pelvik inflamatuvar hastalık: Üreme organlarında gelişen enfeksiyonlar alt karın ağrısı, kötü kokulu akıntı ve ateşe neden olabilir.
• Yumurtalık kistleri: Bazı kistler adet düzensizliği, kasık ağrısı veya karında baskı hissine yol açabilir.
• Rahim içi araç: Özellikle bakırlı rahim içi araç kullanımının ilk aylarında adet sancısı ve kanama artabilir.

Adet döneminde karın ağrısına eşlik eden belirtiler

Adet sancısına bazı kişilerde farklı fiziksel ve duygusal belirtiler eşlik edebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Bel ağrısı
• Baş ağrısı
• Bulantı veya kusma
• İshal ya da kabızlık
• Halsizlik ve yorgunluk
• Göğüslerde hassasiyet
• İştah değişiklikleri
• Ruh hâli değişimleri
• Karında şişkinlik

Bu belirtiler hafif ve kısa süreliyse adet döngüsünün doğal bir parçası olabilir. Ancak belirtiler her ay ağırlaşıyor veya kişinin okul, iş ve sosyal yaşamını etkiliyorsa değerlendirme için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.

Adet sancısı ile ilgili faydalı bilgiler

Adet döneminde karın ağrısı nasıl hafifletilir?

Hafif ve orta şiddetteki adet sancısını azaltmak için bazı yaşam tarzı uygulamaları yardımcı olabilir. Her yöntemin etkisi kişiden kişiye değişebilir.

Sıcak uygulama

Alt karın veya bel bölgesine sıcak su torbası ya da ısıtıcı ped uygulamak kasların gevşemesine yardımcı olabilir. Ciltte yanık oluşmaması için sıcak uygulama doğrudan cilde temas ettirilmemeli ve uzun süre kontrolsüz şekilde kullanılmamalıdır.

Hafif egzersiz

Yürüyüş, esneme ve hafif yoga gibi aktiviteler kan dolaşımını destekleyerek ağrı hissinin azalmasına yardımcı olabilir. Ağrı çok şiddetliyse egzersiz yapmak yerine dinlenmek tercih edilebilir.

Dinlenme ve uyku

Yeterli uyku ve stres yönetimi, adet dönemindeki ağrı algısını olumlu etkileyebilir. Ilık duş almak, nefes egzersizleri yapmak ve rahat bir pozisyonda dinlenmek de bazı kişilerde rahatlama sağlayabilir.

Beslenmeye dikkat etmek

Adet öncesi ve adet döneminde yeterli sıvı tüketmek, aşırı tuz ve kafein alımını sınırlamak şişkinlik ve rahatsızlık hissini azaltabilir. Sebze, meyve, tam tahıl ve protein içeren dengeli bir beslenme düzeni genel sağlığı destekler.

Ağrı kesici kullanımı

İbuprofen veya naproksen gibi nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, prostaglandin üretimini azaltarak adet sancısında etkili olabilir. Ancak bu ilaçlar mide ülseri, böbrek hastalığı, kanama bozukluğu, bazı astım türleri veya gebelik gibi durumlarda uygun olmayabilir.

Herhangi bir ağrı kesiciyi kullanmadan önce prospektüs bilgileri dikkate alınmalı, mevcut hastalıklar ve kullanılan ilaçlar için doktora veya eczacıya danışılmalıdır. Çocuklar ve ergenler için ilaç seçimi konusunda mutlaka sağlık profesyonelinden bilgi alınmalıdır.

Hangi durumlarda doktora başvurulmalı?

Adet ağrısı aşağıdaki durumlardan biriyle birlikteyse kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmak gerekir:

• Ağrı günlük yaşamı, işi veya okulu aksatıyorsa
• Ağrı her ay daha şiddetli hâle geliyorsa
• Adet dönemi dışında da karın veya kasık ağrısı yaşanıyorsa
• İlaçlara ve sıcak uygulamaya rağmen ağrı geçmiyorsa
• Adet kanaması çok yoğun, uzun süreli veya düzensizse
• Cinsel ilişki sırasında ağrı varsa
• Gebelik ihtimali bulunuyorsa
• Ateş, kötü kokulu vajinal akıntı, bayılma veya belirgin halsizlik varsa
• Karında ani başlayan ve çok şiddetli bir ağrı görülüyorsa

Şiddetli ve ani karın ağrısı, bayılma, yoğun kanama, yüksek ateş veya gebelik ihtimaliyle birlikte ağrı varsa acil sağlık hizmeti alınmalıdır.

Adet ağrısı normal mi?

Adet döneminde hafif veya orta düzeyde karın krampları çoğu kişi için normal olabilir. Bununla birlikte “adet sancısı her zaman çekilmesi gereken bir durumdur” düşüncesi doğru değildir. Ağrı kişinin yaşam kalitesini azaltıyor, zamanla artıyor veya alışılmışın dışında belirtilerle birlikte görülüyorsa altta yatan neden araştırılmalıdır.

Doktor değerlendirmesinde adet döngüsü ve ağrının ne zaman başladığı sorgulanabilir. Gerekli görülürse jinekolojik muayene, ultrasonografi, kan testleri veya başka incelemeler yapılabilir. Ağrının ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü, kanama miktarını ve eşlik eden belirtileri not etmek tanı sürecine yardımcı olur.

Sonuç

Adet döneminde karın ağrısının en yaygın nedeni, rahmin iç tabakayı atmak için kasılmasıdır. Ancak şiddetli, uzun süren, giderek artan veya adet dönemi dışında da devam eden ağrılar endometriozis, miyom, adenomyozis, enfeksiyon ve yumurtalık kistleri gibi durumlarla ilişkili olabilir.

Sıcak uygulama, hafif egzersiz, yeterli dinlenme ve uygun beslenme hafif sancıların azaltılmasına yardımcı olabilir. Ağrı günlük yaşamı etkiliyorsa veya alarm belirtileri eşlik ediyorsa kendi kendine tedavi yerine bir sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.